Skansen przed stuleciem. Rada o jubileuszu i największej modernizacji od lat - [VIDEO]

W posiedzeniach rady uczestniczą znawcy kultury kurpiowskiej, przedstawiciele samorządu województwa podlaskiego oraz dyrekcja muzeum. Spotkania odbywają się cyklicznie i służą ocenie działalności placówki oraz opiniowaniu kierunków jej rozwoju.

– Podsumujemy pierwsze półrocze 2026 roku, omówimy plany na kolejne miesiące i przyszły rok, a także wstępny program obchodów stulecia Skansenu Kurpiowskiego. Będzie więc o czym rozmawiać – zapowiadała Anna Malwina Szynkiewicz, dyrektor Muzeum – Skansenu Kurpiowskiego im. Adama Chętnika w Nowogrodzie.

Sto lat od otwarcia

Skansen został otwarty 19 czerwca 1927 roku jako Muzeum Kurpiowskie. Stworzyli go Adam Chętnik i jego żona Zofia z Klukowskich. Placówka należy do najstarszych muzeów na wolnym powietrzu w Polsce. Jej powstanie poprzedziły wieloletnie starania Adama Chętnika, który gromadził zabytki etnograficzne, dokumenty, monety, znaleziska archeologiczne oraz okazy przyrodnicze związane z Kurpiowszczyzną.

Oficjalne obchody stulecia mają odbywać się w dniach poprzedzających i następujących po 19 czerwca 2027 roku. Szczegółowy program dopiero powstaje. Wiadomo jednak, że jubileusz nie ma ograniczyć się do jednej uroczystości. Ma przypomnieć historię muzeum, postać jego założyciela oraz znaczenie placówki dla ochrony dziedzictwa Kurpiów.

Przygotowania przypadają na okres intensywnej działalności skansenu. Jedno z najważniejszych tegorocznych wydarzeń, Niedzielę św. Rocha, odwiedziło około 4,5 tys. osób. Placówka prowadzi również warsztaty z twórcami ludowymi, zajęcia edukacyjne, wystawy i spotkania poświęcone kulturze regionu.

– Samorząd województwa podlaskiego wspiera skansen zarówno w sprawach merytorycznych, jak i infrastrukturalnych. Współpracujemy nie tylko z departamentem, który bezpośrednio nadzoruje muzeum. Możemy liczyć także na pomoc innych komórek urzędu – mówiła Anna Malwina Szynkiewicz.

Nowe obiekty i zaplecze

Jednym z najważniejszych tematów rozmów jest przygotowywana rozbudowa muzeum. Plany obejmują powstanie Centrum Kultury Kurpiowskiej, magazynów na zbiory oraz warsztatu potrzebnego do prowadzenia prac konserwatorskich i technicznych. Zmienić ma się również zagospodarowanie otoczenia placówki.

O potrzebie rozbudowy skansenu dyskutowano już podczas wcześniejszych posiedzeń rady. W czerwcu przedstawiono wstępną koncepcję inwestycji, aby członkowie tego gremium mogli zgłosić uwagi przed dalszymi pracami projektowymi. Zapowiedzi dotyczą rozpoczęcia robót w przyszłym roku, jednak szczegółowy zakres, harmonogram i finansowanie poszczególnych etapów będą zależały od zakończenia przygotowań inwestycyjnych.

– W przyszłym roku planowane są prace modernizacyjne związane między innymi z rozbudową skansenu o nowe obiekty. Ma powstać Centrum Kultury Kurpiowskiej, magazyny i odpowiedni warsztat. Zmieni się także otoczenie całego muzeum – mówił Jacek Piorunek, członek Zarządu Województwa Podlaskiego.

Nowe zaplecze ma poprawić warunki przechowywania muzealiów oraz codziennej pracy. Centrum Kultury Kurpiowskiej mogłoby natomiast poszerzyć ofertę edukacyjną i stworzyć przestrzeń do organizacji warsztatów, spotkań oraz wydarzeń odbywających się niezależnie od pogody.

Skansen na szlaku Pisy i Narwi

Rozwój muzeum ma być powiązany ze zmianami planowanymi przez Gminę Nowogród w ramach ponadregionalnego projektu „Pisa–Narew – szlak aktywnej turystyki wodnej”. Jednym z miejsc wskazywanych w tym przedsięwzięciu jako ważna atrakcja historyczna i kulturalna jest właśnie Skansen Kurpiowski.

Projekt obejmuje około 351,5 kilometra szlaków wodnych przebiegających przez województwa podlaskie, warmińsko-mazurskie i mazowieckie. W jego ramach mają powstać lub zostać zmodernizowane między innymi przystanie kajakowe, miejsca wodowania sprzętu, pola biwakowe, punkty odpoczynku oraz zaplecze dla turystów. Przedsięwzięcie ma być realizowane do 2028 roku.

W Nowogrodzie planowane jest zagospodarowanie terenów nad Narwią, w tym budowa bulwaru w sąsiedztwie skansenu. Powiązanie muzeum z infrastrukturą turystyki wodnej może sprawić, że osoby podróżujące szlakiem Pisy i Narwi zatrzymają się w mieście na dłużej.

– Burmistrz Nowogrodu korzysta z możliwości, jakie daje projekt Pisa–Narew. Powstanie między innymi bulwar nad Narwią, w pobliżu skansenu. Połączenie tych przedsięwzięć powinno zwiększyć atrakcyjność całego miejsca i przyciągnąć więcej gości z Polski oraz z zagranicy – ocenił Jacek Piorunek.

Jubileusz jako początek

Rada rozmawiała więc nie tylko o obchodach stulecia, lecz również o tym, jaką rolę skansen ma odgrywać po zakończeniu jubileuszu. Nowe budynki, magazyny i bulwar mogą poprawić warunki zwiedzania oraz zabezpieczyć zbiory. O atrakcyjności muzeum nadal będzie jednak decydować przede wszystkim sposób opowiadania o kulturze kurpiowskiej.

Przed placówką dwa równoległe zadania: przygotowanie programu stulecia i największej od lat inwestycji w jej zaplecze. Pierwsze ma przypomnieć drogę rozpoczętą przez Zofię i Adama Chętników w 1927 roku. Drugie stworzyć warunki, aby ich dzieło mogło służyć następnym pokoleniom.