100. rocznica uchwalenia Konstytucji Marcowej

Co ciekawe, prace nad Konstytucją Marcową wspierała pochodząca z Łomży posłanka Maria Moczydłowska. Maria Moczydłowska była najmłodszą posłanką na Sejm Ustawodawczy. Warto podkreślić, że była pierwszą kobietą, która zabrała głos w historii polskiego sejmu. Do Sejmu Ustawodawczego dostało się łącznie osiem kobiet, które zapoczątkowały równouprawnienie w polskim parlamentaryzmie.

Maria Moczydłowska, z domu Grzymkowska, urodziła się 4 października 1886 r. w Łomży. Była nauczycielką arytmetyki. Po zakończeniu studiów pracowała jako nauczycielka w szkołach prywatnych w Warszawie, Łomży, Kaliszu, a pod koniec życia w Sopocie. Zdobyła mandat poselski w ramach Polskiego Zjednoczenia Ludowego w okręgu numer 30 w Częstochowie.

Jej działalność poselska skupiała się wokół praw kobiet i ograniczania alkoholizmu w społeczeństwie.

Wraz z innymi posłankami Gabrielą Balicką i Zofią Moraczewską złożyła wniosek dotyczący wycofania przepisów pozbawiających kobiety polskiego obywatelstwa w momencie poślubienia cudzoziemca.

Pracowała nad zmianami prawnymi dotyczącymi równouprawnienia kobiet. Szczególnie w kodeksie prywatnym, procesowym i administracyjnym. W wielu sytuacjach kobiety potrzebowały zgody męża na podjęcie pracy. Dzięki walce Marii Moczydłowskiej i jej koleżanek 1 lipca 1921 r. uchwalono ustawę zrównującą w prawie cywilnym kobiety i mężczyzn.      

W ramach walki z alkoholizmem Maria Moczydłowska starała się o ustawowe wprowadzenie pełnej prohibicji. Jej projekt ustawy nie został przedstawiony na forum Sejmu, ponieważ zabrakło jednego głosu podczas głosowania w Komisji Zdrowia Publicznego.

Interesujące jest jednak to, że ostatecznie uchwalono ustawę ograniczającą sprzedaż i spożycie napojów alkoholowych, którą nieformalnie nazwano „lex Moczydłowska”. W ten sposób doceniono starania Marii Moczydłowskiej dotyczące walki z alkoholizmem.

Zgodnie z zapisami Konstytucji Marcowej, władzą ustawodawczą był dwuizbowy parlament, złożony z Sejmu i Senatu, wybieranych co 5 lat. W określonych przypadkach Izby łączyły się w Zgromadzenie Narodowe, do którego kompetencji należały: wybór Prezydenta i przyjęcie od niego przysięgi.

Prezydent RP był wybierany na 7-letnią kadencję. Tworzył on wraz z Premierem i Radą Ministrów – władzę wykonawczą. Władza sądownicza była niezawisła, dzieliła się na sądy powszechne, administracyjne i wojskowe.

Należy podkreślić, że pewne paragrafy i postanowienia Konstytucji Marcowej zostały opracowane celowo w sposób, który ograniczał władzę prezydenta lub miał zapobiegać możliwości przejęcia władzy dyktatorskiej w państwie. Wiele ugrupowań politycznych obawiało się bowiem Józefa Piłsudskiego, sądząc, że spróbuje on przejąć władzę nad krajem.

W Konstytucji Marcowej zagwarantowano szeroki zakres praw obywatelskich, takich jak ochrona życia, wolności i sumienia oraz równość wszystkich obywateli wobec prawa, niezależnie od narodowości, pochodzenia, wyznania i rasy. Nienaruszalność własności prywatnej uznano za jedną z najważniejszych podstaw ustroju gospodarczego. Również wprowadziła ona takie prawa społeczne jak: ochrona pracy, ubezpieczenia socjalne, ochrona macierzyństwa, bezpłatna nauka czy zakaz pracy dzieci do lat 15. Zagwarantowano w niej także prawa dla mniejszości narodowych.

Konstytucja Marcowa obowiązywała jako najwyższy akt prawny Rzeczypospolitej Polskiej do chwili wejścia w życie Konstytucji Kwietniowej z 1935 roku. Po II wojnie światowej deklarowano nawiązanie do jej podstawowych zasad w Manifeście PKWN z 1944 roku oraz w tzw. Małej Konstytucji uchwalonej w 1947 roku.