Łomżyński Obszar Funkcjonalny - Narew, ekonomia, historia

"Obszary funkcjonalne" tworzone przez samorządy w oparciu o większy ośrodek miejski to jeden z nowych (wprowadzony w grudniu 2011 roku w rządowej Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju)pomysłów na realizację przedsięwzięć ważnych dla lokalnych środowisk, z wykorzystaniem funduszy unijnych. Łomżyński Obszar Funkcjonalny jako pierwszy w województwie ma podstawy programowe i wykaz konkretnych projektów. Na zrealizowanie wszystkich potrzeba byłoby około 455 milionów złotych.

Razem łatwiej

Po pieniądze rozdzielane przez Urząd Marszałkowski trzeba będzie sięgać w konkursach. W uprzywilejowanej sytuacji - podobnie jak wszystkie miasta wojewódzkie w kraju - jest Białystok i samorządy wokół niego. Łomża jako ośrodek należący do "subregionalnych" (50 - 100 tysięcy mieszkańców) ma nieco dłuższą drogę do dodatkowych funduszy.

Jak stwierdził na spotkaniu poświęconym strategii ŁOF prezydent Mariusz Chrzanowski,po latach braku pomysłów i oferty dla sąsiednich miejscowości ze strony Łomży, sytuacja wreszcie zaczęła się zmieniać. Miasto jest także regionalnym pionierem w przygotowaniach.

- Polityka strukturalna Unii Europejskiej stawia na subregiony i dzięki temu, że jesteśmy pierwsi, mamy ogromną szansę żeby jak najwięcej jako subregion łomżyński pozyskać - powiedział prezydent.

Nadzieja na skuteczniejsze, bo wspólne, zabiegi o unijne fundusze jest także głównym powodem, dla którego w inicjatywie ŁOF nadal chcą brać udział Nowogród oraz Piątnica i gmina wiejska Łomża, choć w dwóch ostatnich doszło w wyniku wyborów do zmiany władz. Nikt także nie kwestionuje oczywistości tezy, że Łomża jest naturalnym centrum pewnego obszaru, w którym nie mają wielkiego znaczenia powiązania administracyjne, ale istnieją rzeczywiste związki, chociażby gospodarcze, związane z edukacją, ochroną zdrowia, transportem, handlem, kwestiami ochrony środowiska.

Pierwszeństwo Łomży w zabiegach o utworzenie własnego "obszaru funkcjonalnego" polega na tym, że Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Gospodarczych DELTA PARTNER z Cieszyna już pracuje nad Strategią Rozwoju Łomżyńskiego Obszaru Funkcjonalnego na lata 2014 - 2020. Pewne ustalenia zostały już publicznie zaprezentowane, przede wszystkim wyniki badań ankietowych wśród mieszkańców. Wzięło w nich udział 350 osób. Autorzy sondażu pytali o wiele kwestii związanych z podstawowymi problemami Łomży i pobliskich gmin. Zgodnie z przypuszczeniami, wśród spraw ocenianych najlepiej znalazł się stan środowiska naturalnego (ponad 90 procent pozytywnych wskazań) oraz jakość kształcenia (między 70 a 80 proc.). Pocieszającym zjawiskiem jest silne poczucie związku z miejscem zamieszkania i regionem.

Znacznie gorzej w strefie ŁOF postrzegana jest możliwość znalezienia zatrudnienia (83 proc. negatywnych ocen). Kiepsko wypada administracja samorządowa we wspieraniu inicjatyw mieszkańców, a jeszcze gorzej we współpracy ze środowiskami gospodarczymi. Przeszkadza słaby stan dróg i komunikacji. Brakuje ofert zagospodarowania wolnego czasu dla reprezentantów wszystkich grup wiekowych.

Całe przedsięwzięcie, choć obiecujące, znajduje się jeszcze we wczesnej fazie planowania biorąc pod uwagę stan przygotowań do unijnej perspektywy finansowej do 2020 roku. Zanim cokolwiek zacznie się dziać w związku z obszarami funkcjonalnymi (także białostockim), ostateczny kształt musi przyjąć Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego. Można śmiało założyć, że konkursy dotyczące konkretnych przedsięwzięć będą mogły zostać ogłoszone nie wcześniej niż w końcówce tego roku. Końcowa wersja strategii ŁOF oraz wypracowana przez samorządowców lista najważniejszych przedsięwzięć ma być gotowa za kilka tygodni.

Mimo wszystko, to dobrze, że Łomża miejska i wiejska, Nowogród i Piątnica uznały, że warto spróbować i mają już sporo bardzo konkretnych pomysłów.

Łomżyński Obszar Funkcjonalny

Około 560 km kilometrów kwadratowych, 88 tysięcy mieszkańców. Inicjatywa powstała w 2013 roku w Łomży i zyskała sprzymierzeńców w gminie wiejskiej Łomża, Piątnicy i Nowogrodzie. Samorządy zadeklarowały wolę współdziałania dla wzmocnienia powiązań regionalnych, zrównoważonego rozwoju wszystkich podmiotów, wspólnego pozyskiwania funduszy z zewnątrz.

Już w ubiegłym roku sformułowane zostały podstawy programowe ŁOF. Powstała też lista 43 projektów do zrealizowania w ramach tej inicjatywy, która została złożona w Urzędzie Marszałkowskim w Białymstoku. Wykaz zawiera 12 propozycji inwestycyjnych oraz 31 towarzyszących, tzw. miękkich. Dotyczą kilku dziedzin potencjalnej współpracy samorządów.

Ekonomia i przedsiębiorczość. Zgodnie ze wskazaniami mieszkańców, brak miejsc pracy to najważniejsza z głównych bolączek subregionu. Jedną z recept ma być przygotowanie terenów dla inwestorów. Łomża ma już takie gotowe i planowane, w tym kilka hektarów w podstrefie Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Nowogród ma także w tej dziedzinie bardzo rozbudowane plany i 48 hektarów do dyspozycji przedsiębiorców. Po kilka hektarów na rozwój gospodarczy jest także w gminach Łomża i Piątnica. Potencjalna korzyść w tej sferze polega na tym, że miejsca pracy powstające w dowolnym z tych miejsc będą dostępne dla mieszkańców całego ŁOF dzięki niewielkim odległościom i rozwojowi transportu.

Kolejna inicjatywa na rzecz tworzenia miejsc pracy wiąże się z rozwijaniem tzw. srebrnych specjalizacji, czyli całej strefy usług związanych z ludźmi starszymi, nie tylko mieszkańcami regionu. Jest także pomysł organizacji praktyk i staży zawodowych - płatnych - w przedsiębiorstwach działających w ŁOF.

Narew. "Aorta" subregionu regionu jest najbardziej naturalnym czynnikiem go łączącym. Wśród projektów jest przygotowanie szlaku wodnego z Łomży przez Nowogród do Czartorii, który obecnie nie jest możliwy do pełnego wykorzystania ze względu na kamieniste łachy i niski stan rzeki w niektórych miejscach. Z tym przedsięwzięciem wiązać się ma także kolejny etap zagospodarowania brzegów Narwi w Łomży, czyli dalszy ciąg bulwarów i ścieżek dla spacerowiczów i rowerzystów. Jeszcze bardziej rozbudowany plan z bulwarami, portem, a nawet sztuczną wyspą ma Nowogród. Nadrzeczną infrastrukturę mają uzupełnić przystanie w Siemieniu i Piątnicy.

Historia i turystyka. Z tą dziedziną można wiązać propozycje z Piątnicy dotyczące rewitalizacji zabytkowej "perły" budownictwa militarnego, czyli carskich fortów. Poza miłośnikami historii miałyby przyciągać także fanów motoryzacji (tory dla ekstremalnych wyścigów), gości koncertów, festynów, innych ciekawych wydarzeń w unikalnym otoczeniu. W Łomży rozważana jest rewitalizacja Starego Rynku i Hali Targowej w powiązaniu tej części miasta z nadnarwiańskimi bulwarami. Dla Nowogrodu ważne jest odtworzenie średniowiecznego układu rynku, a także działania na rzecz ochrony zabytków w Skansenie Kurpiowskim i wzbogacanie jego zbiorów.

Ochrona środowiska. Wszystkie samorządy ŁOF łączy kwestia czystości Narwi, sprawny system zagospodarowania odpadów, usunięcie azbestu. Nowogród rozważa także tworzenie paneli solarnych.

Komunikacja i transport. Jedna z ważniejszych dziedzin współdziałania. Projekty związane z ŁOF dotyczą modernizacji tras z Łomży przez Jednaczewo do Nowogrodu, przez Siemień do Rybna, z Piątnicy do Drozdowa, z Jarnut przez Łochtynowo do Konarzyc, niektórych po ulic w mieście wpisujących się w system połączeń subregionalnych. Wszędzie inwestycjom drogowym towarzyszyłyby ścieżki rowerowe. Jest także pomysł zorganizowania tańszego transportu osobowego mikrobusami przez łomżyńskie MPK.

Ochrona zdrowia i usługi socjalne. Tu na plan pierwszy wybija się projekt utworzenia w Łomży zakładów: opiekuńczo - leczniczego i opiekuńczo - pielęgnacyjnego. Tego rodzaju placówek w brakuje w regionie. Są także propozycje dotyczące organizacji w gminie Nowogród domu pomocy społecznej i placówki leczenia uzależnień. Niezbędne jest także stworzenie np. noclegowni dla najuboższych i bezdomnych.