Lato z tradycją i odkrywaniem historii

Spotkania z twórcami ludowymi – żywa tradycja Kurpiowszczyzny

Cykl weekendowych wydarzeń realizowany jest w ramach programu Kultura Ludowa i Tradycyjna 2026, finansowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jego celem jest popularyzacja dziedzictwa Kurpiów poprzez bezpośredni kontakt z twórcami ludowymi.

W każdą sobotę i niedzielę odwiedzający mogą spotkać mistrzów tradycyjnego rzemiosła, którzy prezentują swoje umiejętności, opowiadają o pracy i demonstrują dawne techniki wytwarzania przedmiotów codziennego użytku oraz sztuki ludowej. W programie znajdują się m.in. wycinankarstwo, plecionkarstwo, garncarstwo, tkactwo, kowalstwo, rzeźbiarstwo oraz tworzenie tradycyjnych ozdób.

– Uczestnicy warsztatów mogą z bliska zobaczyć, jak powstaje tradycyjne rękodzieło, poznać historię dawnych kurpiowskich rzemiosł i porozmawiać z twórcami ludowymi, którzy od lat z pasją pielęgnują i przekazują swoje umiejętności kolejnym pokoleniom. Podczas spotkań można zobaczyć m.in. wycinankarstwo, plecionkarstwo, garncarstwo, tkactwo, kowalstwo, rzeźbiarstwo oraz wykonywanie tradycyjnych ozdób i przedmiotów codziennego użytku. Wszystko odbywa się w przestrzeni Skansenu Kurpiowskiego, dzięki czemu można poczuć atmosferę dawnej kurpiowskiej wsi i doświadczyć żywego dziedzictwa naszego regionu. – podkreśla Dyrektor Anna Szynkiewicz.

Nowy projekt badawczy: odkrywanie historii Jana Mocka

Równolegle Skansen rozpoczyna jeden z najważniejszych projektów badawczych ostatnich lat – poświęcony Janowi Mockowi, konstruktorowi i kowalowi z Myszyńca. W zbiorach Skansenu znajduje się wiele zaprojektowanych i wykonanych przez niego urządzeń oraz narzędzi, świadczących o wyjątkowej pomysłowości i umiejętnościach technicznych. Większość z nich nigdy nie była prezentowana publicznie ani opisywana w literaturze naukowej.

Paradoksalnie, mimo zachowanego dorobku, sam twórca pozostaje niemal anonimowy. Skansen dysponuje jedynie fragmentarycznymi informacjami oraz jedną fotografią przedstawiającą Jana Mocka. Brakuje wiedzy o jego życiu, rodzinie i działalności.

Projekt ma na celu nie tylko opracowanie kolekcji narzędzi, ale przede wszystkim odtworzenie biografii ich autora. Pierwszym etapem będą badania terenowe w Myszyńcu – rozmowy z mieszkańcami, rodzinami i osobami, które mogą przechowywać wspomnienia, fotografie lub dokumenty.

W działania zostanie zaangażowana genealożka, która na podstawie ksiąg metrykalnych i archiwów podejmie próbę odtworzenia życiorysu Jana Mocka. Badania uzupełnią kwerendy naukowe w instytucjach posiadających materiały dotyczące regionu.

Wystawa i pokazy kowalstwa

Kulminacją projektu będzie wystawa prezentująca unikatowe urządzenia i narzędzia skonstruowane przez Jana Mocka. Ekspozycja ma być opowieścią o człowieku – jego życiu, pracy i czasach, w których tworzył. Zebrane informacje pozwolą stworzyć możliwie najpełniejszy portret tego niezwykłego rzemieślnika.

Ważnym elementem będą pokazy tradycyjnego kowalstwa w zabytkowej kuźni Skansenu. Zwiedzający zobaczą kolejne etapy pracy kowala – od rozgrzewania żelaza, przez kształtowanie materiału, aż po wykonywanie tradycyjnych narzędzi. Pokazy staną się żywym komentarzem do wystawy, pozwalając zrozumieć kunszt Jana Mocka.

Wspólne odkrywanie historii

Skansen zachęca mieszkańców Myszyńca i regionu do współpracy. Być może w domowych archiwach znajdują się fotografie, dokumenty lub wspomnienia dotyczące Jana Mocka. Nawet drobne informacje mogą okazać się kluczowe dla odtworzenia jego historii.

Tegoroczne lato w Skansenie Kurpiowskim to nie tylko spotkania z twórcami ludowymi. To także początek fascynującej podróży w przeszłość, której celem jest ocalenie od zapomnienia jednego z najbardziej niezwykłych rzemieślników Kurpiowszczyzny.