Pięćset lat w Koronie. Bractwa kurkowe przypomniały historię Mazowsza - [VIDEO]

Pięć stuleci temu nie było jednego aktu, po którym Mazowsze z dnia na dzień przestało być księstwem i stało się częścią Korony. Proces rozpoczął się w 1526 roku, gdy po śmierci Janusza III wygasła męska linia Piastów mazowieckich. Władzę nad księstwem przejął król Zygmunt I Stary, a mazowiecka szlachta złożyła mu przysięgę wierności. Ostateczne uregulowanie statusu Mazowsza nastąpiło trzy lata później, w 1529 roku.

Właśnie rok 1526 stał się punktem odniesienia dla obchodzonego obecnie jubileuszu. Sejmik Województwa Mazowieckiego ustanowił 2026 rok Rokiem „Mazowsze dla Korony. Jubileusz 500‑lecia przyłączenia Mazowsza do Królestwa Polskiego”. Program obejmuje wydarzenia historyczne, edukacyjne, wystawiennicze i kulturalne organizowane w całym regionie.

Od archikatedry do Grobu Nieznanego Żołnierza Centralne uroczystości przygotowane przez Zjednoczenie Organizacji Historycznych i Strzeleckich „Bractwo Kurkowe Rzeczypospolitej” odbyły się 26 lipca w Warszawie. Rozpoczęła je liturgia w archikatedrze św. Jana, której przewodniczył biskup pomocniczy archidiecezji warszawskiej Michał Janocha.

Podczas nabożeństwa przeprowadzono XI Inwestyturę Brackiego Rycerskiego Orderu św. Andrzeja Boboli oraz instalację nowych sióstr i braci kurkowych. Inwestytura, będąca uroczystym nadaniem orderu, pozostaje jednym z najbardziej podniosłych elementów brackiego ceremoniału.

Po zakończeniu liturgii uczestnicy przeszli ulicami Warszawy w zwartym szyku. W przemarszu uczestniczyły poczty sztandarowe, delegacje bractw oraz przedstawiciele zaprzyjaźnionych organizacji historycznych i mundurowych. Obecne były bractwa z Mazowsza, Małopolski, Śląska, Podlasia i Lubelszczyzny.

Przed Grobem Nieznanego Żołnierza odbył się Apel Chwały Oręża Polskiego poświęcony jubileuszowi inkorporacji Mazowsza. Wręczono również medale upamiętniające 250‑lecie Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych oraz 280. rocznicę urodzin Tadeusza Kościuszki. Te rocznice spotkały się nieprzypadkowo. Kościuszko pozostaje postacią łączącą dzieje Polski i Stanów Zjednoczonych – walczył w wojnie o niepodległość Ameryki, a później stanął na czele powstania przeciwko rosyjskiej dominacji nad Rzecząpospolitą.

Historia, której nie zamyka się w gablocie Gniewomir Rokosz‑Kuczyński ze Zjednoczenia Bractwa Kurkowego Rzeczypospolitej podkreślał, że działalność organizacji nie sprowadza się do odtwarzania dawnych strojów i ceremonii.

– Stawiamy sobie za cel kultywowanie tradycji i pielęgnowanie pamięci o przeszłości, o dziejach naszych ojców i przodków oraz o tysiącletnim dorobku Rzeczypospolitej – mówił Gniewomir Rokosz‑Kuczyński, Wielki Kanclerz Zjednoczenia Bractwo Kurkowe Rzeczypospolitej.

Jak zaznaczył, bractwa łączą przypominanie ważnych wydarzeń historycznych z budowaniem więzi między ludźmi. Tradycja ma pozostać żywa, a więc przekazywana kolejnym pokoleniom, rozwijana i obecna nie tylko podczas oficjalnych uroczystości.

– Bractwo Kurkowe to nie tylko pielęgnowanie historii, ale także budowanie braterstwa na co dzień. Chcemy przekazywać dorobek przeszłości, ubogacony naszym wkładem, przyszłym pokoleniom – podkreślał Gniewomir Rokosz‑Kuczyński.

Zwrócił również uwagę na rozwijającą się współpracę międzynarodową. Po utworzeniu struktur w Nowym Jorku, Chicago i Wisconsin Bractwo przygotowuje otwarcie kolejnego oddziału w Filadelfii. W ten sposób polski ceremoniał i pamięć historyczna trafiają także do środowisk polonijnych w Stanach Zjednoczonych.

Mazowsze pamięta o własnych korzeniach Patronat nad obchodami objął marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik. Samorząd regionu od kilku lat przygotowuje jubileusz 500‑lecia, między innymi poprzez wystawy, konferencje i program „Mazowsze dla Korony”.

Konrad Rytel, radny Sejmiku Województwa Mazowieckiego, podkreślił, że wsparcie takich wydarzeń jest częścią troski o tożsamość regionu.

– Mazowsze zarówno historycznie, jak i współcześnie jest bardzo ważnym regionem dla Rzeczypospolitej. Samorząd województwa stara się, aby ważne wydarzenia były upamiętniane i miały należną im oprawę – mówił.

Jak zaznaczył, organizowane uroczystości nie powinny ograniczać się do przypomnienia daty. Ich znaczenie polega również na pokazywaniu, że historia regionu jest częścią historii całego kraju.

– Jako radni jesteśmy zadowoleni, że marszałek wspiera i obejmuje patronatem inicjatywy, które przypominają o naszym dziedzictwie – dodał Konrad Rytel.

Rocznice i osobiste emocje W uroczystościach uczestniczyła Anna Maria Anders, córka generała Władysława Andersa, była senator i ambasador RP we Włoszech. Wydarzenie przypadło w dzień św. Anny, dlatego bractwo połączyło program historyczny z tradycyjnym toastem imieninowym dla honorowej damy kurkowej. Anna Maria Anders pełniła misję ambasadora Polski we Włoszech i San Marino w latach 2019–2024.

– Są osoby, które naprawdę zasługują na wyróżnienie. Ciężko pracują i są patriotami. Wiele z nich znam od lat, są moimi przyjaciółmi, dlatego zawsze towarzyszą mi emocje – mówiła po wręczeniu odznaczeń.

W jej obecności historia miała także wymiar osobisty. Nazwisko Anders przypomina bowiem nie tylko dowódcę 2. Korpusu Polskiego i zwycięstwo pod Monte Cassino, lecz również los tysięcy Polaków, którzy po wojnie nie mogli wrócić do wolnej ojczyzny.

Łomża pod bracką chorągwią W warszawskich obchodach uczestniczyli także przedstawiciele środowiska łomżyńskiego, brat kurkowy Dariusz Antoniewicz oraz Bernard Szymański, noszący bracki tytuł Króla Łomżyńskiego.

– Cieszymy się, że jako mieszkańcy Łomży możemy wykonywać taką pracę historyczną i przypominać, że również w naszym mieście dzieją się rzeczy piękne, dobre i patriotyczne – mówił Bernard Szymański.

Zwrócił uwagę, że wolność i bezpieczeństwo współczesnych pokoleń nie pojawiły się bez ceny zapłaconej przez poprzedników. Pamięć o ich poświęceniu nie powinna jednak dzielić ani pozostawać własnością jednego środowiska.

– Polska nie jest ani moja, ani twoja. Polska jest nasza – podkreślił Bernard Szymański.

W strojach historycznych, przy dźwiękach orkiestry i wśród rozwiniętych chorągwi łatwo zobaczyć przede wszystkim widowisko. Sens takich uroczystości leży jednak głębiej: w przypomnieniu, że wspólnota nie zaczyna się od jednakowych poglądów, lecz od pamięci o tym samym kraju, o Polsce.