Jak ratować drewniane zabytki? Eksperci z Polski i zagranicy spotkali się w Ciechanowcu - [VIDEO]

Podczas konferencji poruszano tematy związane z konserwacją zabytków, ochroną przed pożarami i szkodnikami, wykorzystaniem nowoczesnych technologii oraz rolą tradycyjnych materiałów budowlanych w zachowaniu historycznych obiektów.

Jak podkreślała Anna Wiśniewska, zastępca dyrektora Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu, konferencja jest naturalnym elementem działalności placówki.

– W dniach 14, 15 i 16 odbywa się w Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu druga konferencja poświęcona architekturze drewnianej, organizowana przez nasze muzeum oraz Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu – mówiła.

Jak zaznaczyła, dla muzeów skansenowskich problem ochrony drewnianych zabytków jest jednym z najważniejszych zadań.

– To jest najważniejsze zadanie związane z konserwacją architektury drewnianej. Stąd pomysł na zorganizowanie tej konferencji właśnie w muzeum typu skansenowskiego, chociaż my jesteśmy muzeum wielodziałowym – podkreśliła. 

Muzeum w Ciechanowcu opiekuje się obecnie 56 drewnianymi obiektami.

– Są to budynki gospodarcze, budynki mieszkalne, kościół, wikarówka, budynki sakralne czy dwór ziemiański. Mamy wielką odpowiedzialność za chronienie tych budynków od XVIII do XIX wieku, żeby przetrwały dla kolejnych pokoleń – mówiła. 

Znaczenie konferencji podkreślał również Dominik Mączyński, architekt, konserwator zabytków i przewodniczący Komisji Drewna Polskiego Narodowego Komitetu ICOMOS.

– Konferencja jest wyjątkowo ciekawa, ponieważ organizatorom udało się zaprosić wiele osób, które mają naprawdę dużo do powiedzenia na temat architektury drewnianej oraz mają olbrzymią wiedzę na ten temat – mówił. 

Jego zdaniem drewniane zabytki są nie tylko świadectwem historii, ale również źródłem wiedzy dla współczesnych projektantów.

– Architektura drewniana i zabytki drewniane nie dość, że są źródłem wiedzy historycznej i dotyczącej rzemiosła, to również stanowią niesłychanie ważną inspirację dla współczesnej architektury i dla architektów, którzy projektują – podkreślił. 

Jednocześnie zwrócił uwagę na jeden z największych problemów związanych z ochroną tego typu obiektów.

– Nie mamy w naszym kraju wielu dobrych rzemieślników, którzy umieją w sposób prawidłowy konserwować ten typ zabytków budownictwa i architektury. Strona wykonawcza i same prace konserwatorskie są dziś największym problemem – zaznaczył.

O codziennych wyzwaniach związanych z opieką nad drewnianymi zabytkami mówił Marcin Krowiak, dyrektor Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.

– Jest to bardzo ważne wydarzenie dla muzeów skansenowskich, bo mamy okazję rozmawiać ze specjalistami o problemach, które spotykają nas na co dzień przy ochronie architektury drewnianej. Możemy dzielić się doświadczeniami i korzystać z wiedzy naukowej – mówił.

Największym zagrożeniem są nie tylko procesy naturalnego starzenia się drewna.

– Największym wyzwaniem, oprócz codziennej konserwacji, są zagrożenia świata codziennego. Na przykład pożary. Na przykładzie swojej placówki mogę powiedzieć o pożarze drewnianego kościoła, który spotkał nas dwa miesiące temu – podkreślił.

Podczas konferencji prezentowano także nowoczesne metody ochrony drewna. Daria Rusiecka z firmy IRLASER opowiadała o technologii laserowego oczyszczania zabytków.

– Zajmujemy się rozpoznaniem obiektu i warstwy, którą jest pokryty, aby dobrać odpowiednie parametry i oczyścić powierzchnię z zachowaniem tkanki zabytku i poszanowaniem jego historii. Działamy bardzo selektywnie i cały czas kontrolujemy proces ingerencji w materiał – wyjaśniała. 

Jak podkreślała, celem jest maksymalne zachowanie oryginalnej substancji zabytku.

– Działamy w taki sposób, żeby jak najbardziej zachować autentyczność i historyczną warstwę obiektu – mówiła. 

O zwalczaniu szkodników drewna opowiadał Mariusz Zimnicki z firmy Corneco.

– Posiadamy wszystkie dostępne metody skutecznego zwalczania szkodników – od fumigacji, czyli dezynsekcji gazowej, po wygrzewanie termiczne mikrofalami. Mamy również anoksję, czyli beztlenowe zwalczanie szkodników w bardzo cennych elementach zabytkowych – mówił.

Eksperci przekonywali również, że tradycyjne materiały mogą mieć zastosowanie we współczesnym budownictwie. Mówiła o tym Ewa Czap, rzemieślnik związana z pracownią „Słomiane, Gliniane”.

– Często stosuję tynki gliniane. Są paroprzepuszczalne, tworzą dobry mikroklimat, zapobiegają rozprzestrzenianiu się grzybów i przede wszystkim są zdrowe dla człowieka. To materiał bardzo kompatybilny z drewnem – podkreślała.

Jak zaznaczyła, glina nie jest rozwiązaniem zarezerwowanym wyłącznie dla skansenów.

– Burzę mity dotyczące gliny. Możemy ten materiał stosować właściwie w każdym pomieszczeniu i na każdej ścianie, zarówno murowanej, jak i drewnianej – mówiła. 

Międzynarodowy charakter konferencji podkreślał również Radek Bryol, sekretarz Czeskiego Stowarzyszenia Muzeów na Wolnym Powietrzu.

– Polskie skanseny są dla nas wielkim wzorem. Mamy mniej więcej wspólny język i wspólną kulturę, dlatego staramy się być z Polską w stałym kontakcie – mówił.

Uczestnicy konferencji zgodnie podkreślali, że przyszłość drewnianego dziedzictwa zależy od połączenia wiedzy naukowej, doświadczenia konserwatorów i rzemieślników oraz wykorzystania nowoczesnych technologii. Tylko w ten sposób można skutecznie chronić zabytkową architekturę i przekazać ją kolejnym pokoleniom.